ในการใช้งานปั๊มลมในโรงงานอุตสาหกรรม การรั่วของลมอัด (air leakage) ถือเป็นต้นทุนแฝงที่สร้างความสูญเสียอย่างมหาศาล และหลายครั้งก็มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า จากการศึกษาโดย Atlas Copco พบว่า โรงงานทั่วไปสูญเสียลมอัดถึง 20–30% ของปริมาณทั้งหมดผ่าน “จุดรั่ว” ที่ไม่มีใครสังเกต!

ปกบทความ800600(68)
ทำไมลมรั่วจึง “แพง”

         ลมอัดของเครื่องจักร มาจากการใช้พลังงานไฟฟ้า เช่น ถ้าคุณใช้ปั๊มลม 75 kW ทำงาน 24 ชั่วโมง/วัน ลมที่รั่ว 1 จุดขนาดเพียง 3 มม. อาจทำให้สูญเสียไฟถึง 100,000 บาท/ปี และจุดรัวที่พบบ่อยที่สุด 5 ตำแหน่ง มีดังนี้ :

    1.ข้อต่อลม (Fittings & Couplings)

  • ข้องอต่อท่อลม, ข้อต่อตัว T, หัวจ่ายลม

  • หลวม, ยางซีลเสื่อมสภาพ, แรงดันสั่นสะเทือนบ่อย

         วิธีเช็ก: พ่นน้ำสบู่บริเวณข้อต่อ หากเกิดฟองแสดงว่ามีลมรั่ว หรือใช้เครื่อง ultrasonic leak detector ตรวจโดยไม่ต้องหยุดเครื่อง

    2.หัวกรองอากาศ / กรองน้ำ (Filters & Drains)

  • กรองที่ตันหรือชำรุด อาจทำให้มีการรั่วซึมจากระบบ drain

  • Auto drain ที่ติดตั้งไว้อาจทำงานผิดปกติ หรือเปิดค้าง

         วิธีแก้: ทำความสะอาดกรองตามรอบ ตรวจสอบระบบเปิด-ปิดของ auto drain อย่างสม่ำเสมอ Atlas Copco แนะนำการบำรุงรักษาทุก 1,000–2,000 ชั่วโมง

    3. ท่อลมเก่า / ท่อเหล็กแบบเกลียว

  • สนิมภายใน, ข้อต่อลมผุ, มีรูรั่วจากการใช้งานนาน

  • ท่อเหล็กแบบเกลียวรั่วง่ายกว่าท่ออลูมิเนียมที่ใช้ในระบบใหม่

         วิธีแก้: พิจารณาเปลี่ยนเป็นท่ออลูมิเนียมแบบ push-fit มีอายุการใช้งานยาวกว่า ไม่รั่วง่าย และแรงดันไม่ตก

    4.วาล์วและบาลานซ์ลม (Isolation & Control Valves)

  • วาล์วที่ไม่ได้ใช้งาน/ปิดไม่สนิท อาจรั่วผ่านซีลที่เสื่อม

  • วาล์วควบคุมแรงดันแบบ manual ไม่มีระบบล็อค

         วิธีเช็ก: ลองปิดวาล์ว แล้วตรวจว่าแรงดัน downstream ลดลงหรือไม่หากลด แสดงว่าเกิด leakage ผ่านวาล์ว

    5.ปลายสายของเครื่องจักร (End-use Points)

  • ปืนลม, สายลมเส้นสุดท้าย, หัวต่อกับเครื่องจักร

  • คนงานอาจลืมปิด/สายลมหลุดหลวม

         วิธีป้องกัน : ใช้ automatic shut-off valve หรือ ติดตั้ง blow gun แบบประหยัดลม (energy-saving nozzle)

วิธีประเมินความเสียหายจากลมรั่ว
ขนาดรูรั่วความดัน 6 บาร์ความดัน 8 บาร์ค่าเสียหาย/ปี (โดยประมาณ)
1 มม.95 ลิตร / นาที115 ลิตร / นาที~ 30,000 บาท
3 มม.275 ลิตร / นาที330 ลิตร / นาที~ 100,000 บาท
6 มม.1,100 ลิตร / นาที1,300 ลิตร / นาที~ 300,000 บาท

หมายเหตุ : คำนวณจากราคาค่าไฟ ~4 บาท/หน่วย และการเปิดใช้งาน 24 ชม. ตลอดปี

Schenken มีทางเลือกที่ตอบโจทย์ เพื่อช่วยจัดการปัญหาเหล่านี้ 
  • SMARTLINK ระบบตรวจจับลมรั่วอัตโนมัติ : ติดตั้งเซ็นเซอร์เพื่อดูค่าลมผิดปกติแบบเรียลไทม์ พร้อมส่งแจ้งเตือนเข้า Dashboard ช่วยตรวจพบลมรั่วก่อนที่ค่าไฟจะบานปลาย

  • บริการ Leak Detection Service โดยวิศวกร Schenke : ตรวจจุดรั่วแบบไม่ต้องหยุดสายการผลิต พร้อมรายงานผล

             แค่รูรั่วขนาดปลายดินสอ อาจทำให้คุณเสียเงินนับแสนบาท/ปี ควรมีการตรวจสอบระบบลมอย่างน้อยทุก 6 เดือน เพื่อความคุ้มค่าการใช้พลังงาน และยืดอายุการใช้งานของระบบอัดอากาศ